Kategoriler
Çocuklar

Aşı güvenliği ve yan etkileri


Günümüzde birçok yeni anne baba, bir bebeğin aşı olduktan hemen sonra verdiği, aşının yan etkisi ve komplikasyonu olduğu düşünülen şiddetli tepkilerle ilgili haberler nedeniyle endişeye kapılmaktadır. Siz de çocuk sahibi iseniz aşı güvenliği ve yan etkileri konusunda temkinli olmanız anlaşılabilir bir şeydir. Çünkü çocuğunuza zarar verecek bir şeyi elbette yapmak istemezsiniz.

Aşıların son derece güvenli olduğu düşünülmekle birlikte, tüm ilaçlar gibi onların da bazı yan etkileri vardır. Fakat çocuğunuzun bir hastalıktan zarar görme olasılığı, hastalığı önleme amacıyla yapılan aşının zarar verme olasılığından çok daha yüksektir.

Aşı güvenliği ve yan etkileri

Aşının yan etkilerinin çoğu önemsiz ve geçicidir. Bebeğinizin kolu acıyabilir, hafif ateşi olabilir veya aşı yeri şişebilir. Havale ve yüksek ateş gibi ağır tepkiler çok ender görülür. Şiddetli yan etkiler bin dozdan biriyle bir milyon dozdan biri arasında görülmektedir. Aşı yüzünden ölüm riski o kadar düşüktür ki doğru olarak saptanması mümkün olmamaktadır. Bildirilen herhangi bir şiddetli reaksiyon, uluslararası referans laboratuvarlarında titizlikle incelenmektedir.

Bazı aşıların otizm ve diyabet gibi kronik hastalıklara yol açtığı düşünülür. Ama yıllardır aşı kullanılmasına rağmen, aşıların bu hastalıklara yol açtığı konusunda inandırıcı bir kanıt bulunamamıştır.

Aşılar son derece güvenlidir. Kullanılmaları için Dünya Sağlık Örgütü’nün koyduğu sıkı güvenlik standartlarına uymaları gerekir. Bu standartlara uyabilmek için  10 yıla kadar uzayabilen bir geliştirme sürecinden sonra üç aşamalı klinik testlerden geçmek zorundadırlar. Bu araştırmalar, ilaç araştırmalarından farklı olarak on binlerce insan üzerinde yapılmaktadır.

Ayrıca aşılar ruhsatları alınıp kamuoyunun kullanımında sunulduktan sonra bile güvenlikleri takip edilmektedir. Aşılar doktor, bilim adamı ve kamu sağlığı görevlileri tarafından sürekli olarak araştırma, değerlendirme ve geliştirmeye tabidir. Doktor ve hemşire gibi aşı yapan kişiler karşılaştıkları herhangi bir yan etkiyi rapor etmek zorundadırlar.


Yeni doğan aşıları

Yeni doğan çocukların birden çok aşıya ihtiyacı vardır. Çünkü enfeksiyon hastalıkları küçük bebeklerde daha büyük çocuklardan daha ağır sorunlara yol açar. Annenin antikorları her ne kadar bebeği birçok hastalıktan korusa da bu bağışıklık durumu doğumdan bir ay sonrası kadar kısa bir sürede kaybolmaya başlar. Ayrıca annenin antikorları  çocuğu boğmaca gibi bazı hastalıklardan korumaz. Eğer çocuk aşı olmayıp hemen hastalığa maruz kalırsa, hastalığa yakalanır ve etrafına bulaştırır.

Artı ve eksileri tartmak

Aşıyla önlenebilecek bir hastalığa yakalanmanın  doğuracağı sonuçlar, aşı yaptırma sonucu çok ender olarak ortaya çıkma riski taşıyan ciddi bir yan etkiden çok daha ağırdır.  Örneğin çocuğunuz boğmacaya yakalanırsa kalıcı ve ağır beyin hasarına yol açan bir  beyin iltihabı olan ansefalit olma riski 300’de 1’dir. Bu risk kızamıkta 2000’de 1’dir. Oysa boğmaca ve kızamık aşılarından dolayı ansefalit olma riski 1 milyonda 1’den azdır.

Çocukluk çağında yapılan aşıların çoğu, aşı yapılan çocukların yüzde 85-99’u ve daha fazlası üzerinde etkili olur. Örneğin kızamık aşılarının tamamının yapılması, 100 çocuktan 99’unu kızamıktan, çocuk felci aşılarının tamamının yapılması da 100 çocuktan 99’unu çocuk felcinden korumaktadır.

Yeni doğmuş bebeklerin ve küçük çocukların, aile bireyleri, doktorlar ve yakın temasta oldukları başka kişiler dolayısıyla ve hatta bakkala gitmek gibi sıradan gezintiler sırasında bile hastalıklara maruz kalabileceğini unutmayın. Çoğu zaman bebeğinizin soğuk algınlığı, kulak enfeksiyonu ve hafif ateş gibi bir rahatsızlığı olduğu zaman bile aşı yapılabilir. Çocuğunuzun aşılarını zamanında ve tam olarak yaptırmanız önemlidir.

Sağlık Bakanlığı’dan yapılan açıklamada Türkiye’de 2001’de 30 bin 509 olan kızamık vakasının etkin aşılama sonrası 2016 yılı itibarıyla sadece 9 olduğu, difteri vakasının da 2011’de görülen bir vaka ve ölüm haricinde 2004’ten bu yana görülmediği belirtilmiştir.